Những khu đất hoang như thế này không phải là hiếm ở các KCN trên địa bàn tỉnh.

Theo quy hoạch được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, đến năm 2015-2020 trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh có 11 KCN, với tổng diện tích trên 12.000 ha. Hiện tại mới chỉ có 3 KCN chính thức hoạt động là KCN Cái Lân, Việt Hưng (TP Hạ Long), Hải Yên (TP Móng Cái).

Thống kê cho biết, có KCN không thu hút được dự án nào trong 2 năm qua, các dự án thứ cấp lấp đầy các KCN chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ. Tới nay chỉ duy nhất KCN Cái Lân đã cơ bản lấp đầy (trên báo cáo), nhưng thực tế còn nhiều ô đất trống đã có chủ vẫn còn bị... bỏ hoang (!?).

Thừa...

KCN Việt Hưng có tổng diện tích 301 ha, trong đó có 191 ha đất sản xuất công nghiệp (do Công ty Xây dựng Công trình 507 - Tổng Công ty Xây dựng công trình giao thông 5 làm chủ đầu tư) đã thi công san đắp nền và xây dựng cơ sở hạ tầng 65 ha. Tổng vốn đầu tư cơ sở hạ tầng đến tháng 9-2010 là 65 tỷ đồng, trong khi tổng mức đầu tư dự án là 536 tỷ đồng.

Thế nhưng, theo ông Đỗ Hùng Tiến, Giám đốc Ban quản lý dự án: "Ngay từ khi bắt đầu triển khai xây dựng (năm 2006), UBND tỉnh cùng với Công ty nhiều lần kêu gọi đầu tư, nhưng chỉ vài doanh nghiệp (DN) đến thăm dò rồi ra đi mà không trở lại. Đến nay, chỉ có duy nhất dự án FDI đang hoạt động tại KCN".

Tương tự, KCN Hải Yên (TP Móng Cái) rộng 182,4 ha, đến nay đã hoàn thành đền bù, GPMB cho giai đoạn I; san nền gần 50 ha; đã xây dựng kết cấu hạ tầng cho khoảng 18 ha; tổng vốn đầu tư thực hiện đến tháng 9-2010 đạt khoảng 90 tỷ đồng (theo báo cáo của chủ đầu tư).

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, thế nhưng trong vài chục doanh nghiệp đến tìm hiểu đầu tư tại KCN Hải Yên, chỉ vẻn vẹn có 4 dự án đầu tư thứ cấp, trong đó có 2 doanh nghiệp với 2 dự án đầu tư nước ngoài thuê 6.000m2 đất và vốn đăng ký thực hiện đầu tư là 1,2 triệu USD. Theo đại diện Ban Quản lý KCN Hải Yên cho biết, nguyên nhân chính của tình trạng trên xuất phát từ sự yếu kém của hạ tầng giao thông.

Với trục đường huyết mạch dẫn từ KCN tới các tỉnh lân cận là QL18A nhưng tuyến đường này lại nhỏ hẹp và đang trong quá trình nâng cấp, cải tạo. Thêm vào đó là sự song hành tồn tại tình trạng cấp phép đầu tư không theo quy hoạch (nằm ngoài hàng rào KCN đối với dự án sản xuất công nghiệp).

KCN Cái Lân (TP Hạ Long) theo báo cáo của cơ quan chức năng, tỷ lệ lấp đầy cơ bản đạt 100% (tổng diện tích 186,89 ha). Thế nhưng trên thực tế, còn nhiều khoảng trống cỏ mọc cao ngập đầu và không có dấu hiệu nào của việc xây dựng kết cấu hạ tầng, thực hiện dự án của một số nhà đầu tư thứ cấp.

Tìm hiểu về thực trạng này, được biết, hiện tổng số dự án đăng ký đầu tư tại KCN Cái Lân (gồm cả KCN Cái Lân giai đoạn 1 và KCN Cái Lân mở rộng) là 54 dự án, trong đó có tới 22 dự án chưa hoạt động hoặc tạm ngừng hoạt động.

Điển hình như Công ty CP Xây dựng đóng tàu Hạ Long Vinashin, được cấp giấy chứng nhận đầu tư từ năm 2007 với diện tích 7.000 m2, nhưng khi PV đến tìm hiểu vào ngày 30-10 cũng chỉ thấy toàn... cỏ. Công ty TNHH Vận tải nguyên liệu Sài Gòn, dù được tỉnh giãn thời gian thu hồi 1 năm, nhưng đến nay vẫn triển khai kiểu "lấy lệ".

Đối với 2 KCN Hải Hà và Đông Mai, mặc dù đã được Chính phủ chính thức phê duyệt khá lâu nhưng đến nay cả 2 KCN này vẫn đang trong quá trình đền bù giải phóng mặt bằng, san nền, đầu tư hạ tầng kỹ thuật và khảo sát năng lực đầu tư của doanh nghiệp.

Ngoài quy mô nhỏ hẹp, những diện tích lớn đất chưa sử dụng để cỏ dại mọc đầy, thật lãng phí!

...và thiếu

Vì sao các KCN bị bỏ trống? Có rất nhiều nguyên nhân, trong đó có việc giao thông cách trở, thiếu lực lượng lao động có trình độ tay nghề, khủng hoảng kinh tế thế giới… Rất nhiều lý do để lý giải vì sao các KCN này không thu hút được đầu tư. Tuy nhiên, có một nguyên nhân là thiếu một tầm nhìn chiến lược trong quy hoạch phát triển KCN.

Khả năng thu hút đầu tư của nhiều KCN còn thấp dẫn đến không phát huy được hiệu quả vốn đầu tư xây dựng KCN. Việc quy hoạch xây dựng các KCN hiện nay vừa trong tình trạng không đáp ứng kịp thời nhu cầu thuê đất của nhà đầu tư, vừa trong tình trạng để đất trống suốt thời gian dài.

Đáng chú ý là hiệu quả sử dụng đất tại các KCN chưa cao, tỷ lệ lấp đầy bình quân đạt thấp. Vốn đầu tư bình quân một dự án đầu tư nước ngoài trong KCN cũng ở mức thấp hơn so với các tỉnh khác trong khu vực. Giá thuê đất gắn với hạ tầng ở nhiều nơi còn cao, chưa thu hút được các nhà đầu tư vào KCN...

Có thể nói, những kết quả mà các KCN đem lại sau hơn 10 năm đi vào hoạt động đã thể hiện chủ trương và bước đi đúng hướng của Quảng Ninh. Với 11 KCN hiện có, trong đó có 3 KCN đang triển khai xây dựng cơ sở hạ tầng và đã cho nhà đầu tư thứ cấp thuê đất để thực hiện dự án sản xuất kinh doanh, các KCN này đã góp phần nâng tỷ trọng giá trị sản xuất công nghiệp trong cơ cấu GDP của tỉnh.

Tuy nhiên, với những thực trạng đang diễn ra, chúng ta đang đứng trước một bài toán khá nặng nề. Đó là quy hoạch lại hệ thống KCN trên toàn tỉnh, dựa trên cơ sở phát huy lợi thế so sánh của vùng, địa phương để lựa chọn mô hình phát triển KCN và cơ cấu đầu tư, cơ cấu ngành nghề công nghiệp phù hợp.

Kiểm soát chặt chẽ việc thành lập mới và mở rộng KCN theo đúng quy hoạch; kiên quyết loại khỏi quy hoạch những dự án đầu tư phát triển KCN được dự báo hoạt động không hiệu quả hoặc khó thu hút đầu tư; thu hồi giấy phép đầu tư đối với các dự án đầu tư trong KCN mà chậm thực hiện hoặc không có khả năng triển khai...

Theo Nguyễn Quý / Báo điện tử Quảng Ninh