Để chuẩn bị cho công tác sưu tầm, nghiên cứu, Dự án đã phối hợp tổ chức lớp tập huấn cho 36 người là cán bộ phòng văn hoá và hội viên VNDG ở các địa phương trong dự án về công tác nghiên cứu, sưu tầm, bảo tồn di sản văn hoá hát nhà tơ, hát cửa đình, do tiến sĩ Đỗ Lan Phương, Viện Văn hoá dân gian trực tiếp hướng dẫn. Ngoài ra, Dự án cũng đã tổ chức 6 đợt tập huấn tập trung cho trên 100 lượt người là chủ thể di sản và một số đối tượng liên quan. Các cán bộ triển khai dự án cũng đã đi điền dã với gần 300 ngày công để phục vụ cho việc điều tra, nghiên cứu, sưu tầm tại các địa phương.

Việc nghiên cứu tại các địa phương của dự án đã cho thấy, hát nhà tơ, hát cửa đình được lưu giữ trong dân tại các làng, xã ven biển từ huyện Vân Đồn đến TP Móng Cái, hiện vẫn còn tồn tại và lưu hành trong dân, tập trung ở lớp người già từ 70-80 tuổi trở lên. Hiện nay, một số địa phương đang bồi dưỡng truyền dạy cho lớp trẻ, nhưng điều đáng tiếc là nhiều nơi không còn giữ được tính nguyên bản của nó.

Cán bộ dự án giới thiệu về giá trị của di sản hát nhà tơ, hát cửa đình đến các nghệ nhân tại đình Vạn Ninh (Móng Cái). Ảnh: TL

Không chỉ sưu tầm, nghiên cứu tại 3 địa phương của dự án là Đầm Hà, Móng Cái và Vân Đồn, Dự án còn mở rộng phạm vi nghiên cứu theo tuyến là huyện Hải Hà, và sang cả một số nghệ nhân là người Hoa gốc Việt tại Quảng Tây (Trung Quốc) sau khi có phát hiện về mối quan hệ giữa các cư dân người Việt tại các địa phương của dự án với cư dân người Hoa gốc Việt cư trú tại Giang Bình, Vạn Vỹ (Phòng Thành, Quảng Tây, Trung Quốc).

Đó là ông Vĩnh Trì, Voòng Tắc, Cài Số người gốc Việt đã 5-6 đời sinh sống, làm ăn tại Giang Bình, Vạn Vỹ (Quảng Tây, Trung Quốc). Các nghệ nhân này thường xuyên có giao lưu, quan hệ hát nhà tơ, hát cửa đình với các nghệ nhân của Việt Nam ở xã Vạn Ninh (TP Móng Cái) vào các dịp Tết Nguyên đán, lễ hội hàng năm của cư dân ở cả hai bên biên giới.

Qua tìm hiểu các nghệ nhân này thì được biết, họ là những người Việt có quê gốc ở Đồ Sơn (Hải Phòng) và Thanh Hoá đã đến cư trú, sinh sống và hình thành làng người Việt tại Vạn Vỹ, Giang Bình khoảng từ 500 đến 600 năm về trước. Họ đều thừa nhận là hát nhà tơ, hát cửa đình là của người Việt, do những người Hoa gốc Việt di cư sinh sống lâu đời ở Trung Quốc và phụ nữ Việt Nam sau này lấy chồng mang sang...

Ông Nguyễn Quang Vinh, Chủ tịch Hội VNDG tỉnh, Trưởng Ban quản lý Dự án nhận định: “Những kết quả nghiên cứu của Dự án đã sơ bộ góp phần khẳng định, hát nhà tơ, hát cửa đình là di sản của người Việt. Trung Quốc từng lập hồ sơ đệ trình UNESCO công nhận đây là di sản văn hoá phi vật thể của Trung Quốc nhưng thực tế, hát nhà tơ, hát cửa đình có xuất xứ từ Việt Nam rồi mới theo chân người Việt di cư sang Trung Quốc...”. Tới đây, trong khuôn khổ Dự án, Hội VNDG tỉnh sẽ tổ chức hội thảo về hát nhà tơ, hát cửa đình, qua đó nhận định này chắc chắn sẽ được làm sáng tỏ hơn.

Bên cạnh đó, việc sưu tầm cũng cho kết quả cao với hơn 2.000 câu hát nhà tơ, hát cửa đình và hàng trăm ảnh tư liệu khá sinh động. Dự án cũng tham gia xây dựng các đội văn nghệ hát nhà tơ, hát cửa đình ở xã Đầm Hà (Đầm Hà), xã Vạn Ninh, xã Quảng Nghĩa (Móng Cái), xã Quảng Minh (Hải Hà) phục vụ cho nghiên cứu, sưu tầm. Ngoài ra, các cán bộ Dự án cũng đã tiến hành quay phim tư liệu hoạt động trình diễn hát nhà tơ, hát cửa đình, đồng thời có cuộc toạ đàm, trao đổi với 14 nghệ nhân ở một số xã...

Dù đã có kết quả tích cực nhưng việc triển khai cũng gặp không ít khó khăn. Ông Vinh cho biết: “Dự án triển khai trên một không gian rộng, ở hầu khắp các làng, xã ven biển, đảo trải dài từ đảo Quan Lạn, Ngọc Vừng, xã Đoàn Kết, Hạ Long (Vân Đồn) đến các xã Đầm Hà, Đại Bình, thị trấn Đầm Hà (Đầm Hà), xã Vạn Ninh, Trà Cổ, Quảng Nghĩa, Hải Xuân, các xã đảo Vĩnh Trung, Vĩnh Thực (Móng Cái) và một số xã ven biển của Hải Hà. Các nghệ nhân đa phần đều đã tuổi cao, sức yếu, trí nhớ suy giảm, một số nghệ nhân đã mất cũng mang theo đi vốn di sản này không truyền lại cho con cháu. Ngoài ra, nhiều năm qua chúng ta gần như không chú trọng bảo tồn nên cũng khiến di sản này bị mai một đi nhiều...”.

Từ thực tế triển khai Dự án, nhiều ý tưởng mới đã phát sinh. Ông Vinh cho biết thêm là năm tới đây, ngoài các hoạt động như ban đầu đặt ra, Dự án sẽ đề nghị tỉnh mở rộng không gian nghiên cứu sâu hơn về văn hoá phi vật thể hát nhà tơ, hát cửa đình của tộc người Kinh tại các vùng ven biển của nước bạn Trung Quốc; mở rộng không gian nghiên cứu đến tận các địa phương vốn là gốc gác của di sản này để tìm hiểu và xác định rõ hơn hát nhà tơ, hát cửa đình ở Quảng Ninh đến từ đâu, vào thời gian nào v.v..

Theo Phan Hằng / Báo Quảng Ninh

---

• 24/12/2011 09:30 - Dự án nghiên cứu, sưu tầm, bảo tồn và phát huy giá trị hát nhà tơ, hát cửa đình ở Quảng Ninh Nửa chặng đường thành công
• 19/07/2011 00:00 - Hội Văn nghệ dân gian tỉnh triển khai dự án Nghiên cứu, sưu tầm, bảo tồn và phát huy giá trị Hát nhà tơ - hát cửa đình
• 20/06/2011 09:48 - UBND tỉnh phê duyệt Dự án nghiên cứu, sưu tầm, bảo tồn và phát huy “Hát nhà tơ - hát cửa đình”
• 03/11/2010 15:06 - Sưu tầm, bảo tồn văn hóa người Dao Thanh Y (Hoành Bồ)
• 28/06/2010 08:50 - Hội Văn nghệ Dân gian Quảng Ninh Hoàn thành Dự án sưu tầm ca dao Vùng mỏ
• 18/05/2010 09:13 - Người dành hơn 40 năm sưu tầm ảnh, tư liệu về Bác Hồ

• 03/01/2012 10:44 - Văn học nghệ thuật Quảng Ninh - Những dấu ấn 2011
• 31/12/2011 09:38 - Hội thảo về di sản hát nhà tơ – hát cửa đình tại Quảng Ninh
• 31/12/2011 00:00 - Vòng 1 giải hạng nhất quốc gia Cúp Tôn Hoa Sen 2012 Thắng Bình Dương 3-0, Than Quảng Ninh khởi đầu mùa giải hoàn hảo
• 30/12/2011 09:32 - Đi tìm câu hát giao duyên
• 30/12/2011 00:00 - Giải Võ thuật cổ truyền các tỉnh phía Bắc - Cúp Đông Dược Bảo Long 2011 Quảng Ninh giành 11 huy chương các loại
• 28/12/2011 14:42 - Danh sách 36 Nghệ sĩ Vùng mỏ năm 2010
• 28/12/2011 08:58 - Những pho tượng nhuốm màu truyền thuyết Chuyện lạ trên non thiêng Yên Tử
• 27/12/2011 08:49 - Then mới Bình Liêu: Sinh động, giàu sức sống nhưng thiếu đầu tư
• 24/12/2011 09:53 - Tiến tới Hội khỏe Phù đổng tỉnh Quảng Ninh lần thứ 8 Kết thúc môn đẩy gậy
• 24/12/2011 09:44 - Tiền đạo Belibi: “Tôi sẽ lập công nhiều hơn để TQN có thành tích tốt ở mùa giải năm nay”

• 24/12/2011 00:00 - Công tác xã hội hoá hoạt động thể dục thể thao ở Quảng Ninh: Một năm nhìn lại
• 22/12/2011 09:44 - Hội Văn nghệ dân gian tỉnh: Một năm khẳng định mình
• 20/12/2011 08:55 - Quảng Ninh đăng cai Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 18 - năm 2013
• 20/12/2011 08:51 - HỘI XUÂN YÊN TỬ NĂM 2012 Tất cả vì du khách
• 20/12/2011 00:00 - Giải Vô địch Bơi - Lặn Cúp quốc gia năm 2011: Quảng Ninh giành 5 huy chương các loại
• 19/12/2011 09:30 - Bóng chuyền nữ Quảng Ninh trụ hạng đội mạnh 2012: Cần một sự thay đổi
• 17/12/2011 09:25 - Hát nhà tơ - hát, múa cửa đình - Nét đẹp văn hoá ở Quảng Ninh
• 21/11/2011 14:11 - Môn bơi: Cần một chiến lược để có thành tích cao
• 19/11/2011 09:37 - Để đội ngũ vừa “hồng” vừa “chuyên”
• 16/11/2011 10:09 - Quảng Ninh: Tranh giải việt dã leo núi Yên Tử

---